تبلیغات
جامعه‌شناسی اطلاعات
Sociology of Information

Disinformation و misinformation: نگاهی جامعه‎شناختی

یکشنبه 19 آذر 1396 09:32 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
دُن فالیس در دو مقاله به نام‎های A Conceptual Analysis of Disinformation   و A Functional Analysis of Disinformation  به بحث در باب ابعاد دیس‎اینفورمیشن می‎پردازد و در هشت مرحله آن را ریز می‎کند و تدقیق می‎نماید و تفاوت آن را با دروغگویی و میس‎اینفورمیشن بازگو می‎کند هر چند اذعان می‎کند که دیس‎اینفورمیشن و دروغگویی از بسیاری جهات همپوشانند. نتیجه این تحلیل‎های مفهومی و کاربردی آن است که دیس‎اینفورمیشن آن اطلاعی است که دیگران را به گمراهی، خطا، و اشتباه بیندازد (محتوای گمراه‎کننده) در حالیکه برخی دروغگویی‎ها این ویژگی‎ را ندارند. بنابراین، فالیس دیس‎اینفورمیشن را از نظر اخلاقی بسیار بدتر از دروغگویی می‎داند. اگر ارائه اطلاعات غلط، عمدی باشد و باعث گمراهی شود دیس‎اینفورمیشن است (اطلاعات کاذب عمدی) و اگر غیرعمدی باشد میس‎اینفورمیشن (اطلاعات کاذب غیرعمدی). فالیس توضیح می‎دهد که اگر اطلاعات غلط منجر به گمراه کردن و به اشتباه انداختن شود، اگر غیرعمدی نیز باشد باز دیس‌اینفورمیشن است.


ادامه مطلب

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: دوشنبه 20 آذر 1396 08:49 ق.ظ

سحر تکنولوژی

شنبه 20 آذر 1395 10:05 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
یکی از مهمترین عواملی که یورگن هابرماس در کتاب دو جلدی «کنش ارتباطی»، از آن به عنوان عامل تفوق سرمایه‌داری نئولیبرال بر شکست‌هایش (مثل آلودگی، گرم شدن هوا، بحران منابع طبیعی، ماشینیسم و ...) نام می‌برد، اصطلاحی است قریب به مفهوم «سحر تکنولوژیک». سرمایه‌داری نئولیبرال هر روز، با حرکت هر چه بیشتر به سمت کالایی کردن حوزه‌های کالایی نشده، و با ارائۀ فراورده و ابزار جدیدی از ابزارهای فناورانه (به ویژه فناوری اطلاعات) مردم را مسحور و هیجان‌زده می‌کند و تنها گزینه‌ای که در این هیجان‌زدگی شعف‌انگیز، به سراغ افراد می‌آید مصرف است. با مسحورسازی هر روزه و هر روزه، افراد فقط می‌توانند به این برسند که «این وسیله چیست؟» و «چطور می‌توان از آن استفاده کرد؟».



ادامه مطلب

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: سه شنبه 23 آذر 1395 01:40 ب.ظ

چکیده رساله دکتری من

چهارشنبه 19 خرداد 1395 11:28 ق.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی

طراحی مدل توسعۀ اخلاق اطلاعات میان دانشجویان ایران

چکیده

در پژوهش حاضر قصد بر آن بود تا مهمترین عاملهایی که باعث عدم رعایت اخلاق اطلاعات توسط دانشجویان ایران میشود را شناسایی کنیم تا بتوانیم با مدلسازی مفهومی و عملیاتی، درک بهتری از مکانیسم این عاملها به دست دهیم و رهنمودهایی برای توسعۀ اخلاق اطلاعات ارائه نماییم. بدین منظور، از چارچوب ترکیبی اکتشافی استفاده کردیم. در بخش کیفی این چارچوب از روشهای سندی و نظریهپردازی دادهبنیاد و در بخش کمی، از روش مدلیابی معادلات ساختاری استفاده نمودیم. نتیجۀ بخش سندی عبارت بود از ترسیم برساخت اجتماعی اخلاق اطلاعات در مغربزمین، ارائۀ تعریفی جدید از اخلاق اطلاعات، مطالعۀ روششناختی در مبادی و مسائل اخلاق اطلاعات و ارائۀ مدلی جدید از سرقت علمی. در بخش کیفی مهمترین معضلۀ اخلاق اطلاعات، سرقت علمی دانسته شد و 36 کد محوری (عامل) به همراه مقولات فرعی و کدهای باز و نیز مدل مفهومی برای آن استخراج شد که عبارت بودند از:


ادامه مطلب

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: سه شنبه 5 مرداد 1395 10:45 ق.ظ

معرفت شناسی اجتماعی شرا= استمزاج اجتماعی

یکشنبه 18 بهمن 1394 12:44 ق.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
جسی شرا با آغاز از مقاله مشترک اش با مارگارت ایگان با عنوان «پایه های نظریه کتابشناسی»، و با الهام گرفتن از آثار بولدینگ، دانش را دارای دو نمود می داند: تصویر ذهنی فردی و تصویر ذهنی اجتماعی. تصویر ذهنی فردی، همان الگوهای ذهنی فرد است که در تماس با متون دانشی، قالب خاصی به خود می گیرد و جهت خاصی پیدا می کند. تصویر ذهنی اجتماعی، الگوهایی از ذهنیات جمعی است که تحت تأثیر جریان هایی از متون خاص در طول زمان شکل می گیرند. منظور جسی شرا از اصطلاح «معرفت شناسی اجتماعی»، کشف این الگوهای ذهنی جمعی بود. 


ادامه مطلب

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: یکشنبه 18 بهمن 1394 01:19 ق.ظ

پدیده‌ای به نام «حرف مفت»

سه شنبه 13 مرداد 1394 11:32 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
هری فرانکفورت فیلسوف، در سال 1985 سخنرانی‌ای در دانشگاه ییل ارائه داد به نام «دربارۀ حرف مفت» (on bullshit). این سخنرانی در سال 1986 در قالب یک مقاله منتشر شد و در سال 2005 در قالب یک کتاب 75 صفحه‌ای نشر یافت و به قدری مورد اقبال قرار گرفت که در مدت کوتاهی، بیش از 175 هزار نسخه از آن در آمریکا فروش رفت. حرف مفت از نظر فرانکفورت، حرفی است که نه دروغ است و نه راست. حرف مفت، حرفی است که نه به واسطۀ تحریف عمدی حقیقت، بلکه به واسطۀ نادیده انگاشتن حقیقت و ندیدن آن بروز می‌کند. گویی انگار نه انگار که حقایق اثبات شده‌ای درباره یک موضوع وجود دارد که برای صحبت کردن راجع به آن موضوع، می‌توان به آن مراجعه کرد، مطالعه نمود و موثق سخن گفت. حرف مفت، از نظر فرانکفورت، یک موضوع فلسفی برای جهان امروز است. حرف مفت، پدیده‌ای است که از نادیده انگاشتن حقیقت بروز می‌کند و از نظر او، مهمترین دلیلش، دنیای جدید ارتباطات و فضاهای گسترده‌ای است که برای سخن گفتن و نشر مطلب به خصوص به واسطه فناوری اطلاعات بروز یافته است. 


ادامه مطلب

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: چهارشنبه 14 مرداد 1394 07:24 ق.ظ

دو پرسش استعلائی نظریه انتقادی از علم

دوشنبه 15 تیر 1394 11:37 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
نظریۀ انتقادی، دو پرسش استعلائی از علم می‌کند: علم برای چه؟ و علم برای که؟ پرسش اول به این برمی‌گردد که آیا هدف از توسعۀ علم و علم‌محوری خود علم است و علم به ما هو علم دارای ارزش است یا علم برای جامعه و بهتر زیستن انسان اجتماعی است که دارای ارزش می‌شود. پرسش دوم به این برمی‌گردد که آیا علم فقط برای دانشگاهیان و حوزویون و اهالی علوم ادیان الهی و ... موضوعیت دارد و محیطی برای نخبه‌پروری و بزرگ کردن عده‌ای به عنوان مفاخر اجتماعی است و تنها این نخبگان برج عاج نشین هستند که این علوم را ساخته‌اند، می‌فهمند و از آن محافظت می‌کنند؛ یا علم برای عموم مردم است و مردم آن را در کنش‌های روزمره خود ساخته‌اند و نخبگان آن را به نفع خود مصادره کرده و با استفاده از یک بازی زبانی به نام گفتمان علم آن را وارد قلمرو خود کرده‌اند و با استفاده از حقوقی چون مالکیت فکری و حق مولف و ... آن را از دسترس عموم خارج نموده‌اند؟ 


ادامه مطلب

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: سه شنبه 16 تیر 1394 12:06 ق.ظ

هستی شناسی اطلاعات در نظریه انتقادی اطلاعات

پنجشنبه 31 اردیبهشت 1394 11:27 ق.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
در نظریه انتقادی اطلاعات، نگاه ماده باورانه خاصی به اطلاعات وجود دارد. طبق این نگاه، اطلاعات نه چیزی کاملاً سوبژکتیو (در تصرف فاعل شناسا) و نه چیزی کاملاً ابژکتیو (فارغ از تصرف فاعل شناسا) است، بلکه خصیصهای از ماده و جزء تشکیل دهندۀ هر ماده است. این، نیازمندِ موضعِ ماتریالیستیِ وحدتباوری است که اطلاعات را بهمثابه مادهای در حرکت میبیند؛ رابطهای مولّد، پرتضاد، و فعال میان سیستمهای مادی که دارای نیروی بالقوۀ تحول است، طوریکه کیفیات مرتبۀ بالا  که سیستمهای فروتر را در معنای هگلی نفی میکنند، توان ظهور مییابند. در این تعریف، اطلاعات بر پایۀ دیالکتیک سوژه- ابژه استوار می‌شود. پرتضاد بودن یا متناقضنما بودن اطلاعات بدان معناست که اطلاعات در جامعه در تعارضات و تنازعات سرمایهداری جایگیر شده است. بنابراین اطلاعات معضلات اجتماعی و راهحلهای بالقوۀ این معضلات را منعکس میکند. تحلیل نیازهای اطلاعاتی، به سیاق اجتماعی وسیعتر مربوط میشود. نظریۀ انتقادی اطلاعات هنگامی نفیگر است که اطلاعات را به معضلات اجتماعی مرتبط کند، آن را به آنچه جامعه در رسیدن به آن وامانده، مربوط بداند، و آن را به جهتگیریهای پرسشگر و مخالف با نحوۀ عمل معمول و مسلط ربط دهد، و بنابراین، پتانسیل این را دارد که در راستای بهبود وضع موجود، تبدیل به نیروی مثبت تغییر اجتماعی گردد. نظریۀ انتقادی اطلاعات در جستوجوی راههایی خواهد بود که اطلاعات میتواند از مبارزات و قوایی که قصد دارند کاملاً از سرمایهداری و سلطهجویی عبور کنند، حمایت کند. با این بینش که در جامعۀ کنونی، منابع اساسی بسیار ناعادلانه تقسیم شده است، پایهگذاری نظریۀ انتقادی اطلاعات به معنای نشان دادن این است که چگونه اطلاعات به پرسشهایی راجع به مالکیت، داراییهای خصوصی، توزیع منابع، مبارزات اجتماعی، قدرت، کنترل منابع، استثمار، و سلطه مربوط میشود. 



دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: پنجشنبه 31 اردیبهشت 1394 11:36 ق.ظ

بمب اطلاعات

سه شنبه 7 بهمن 1393 12:09 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
چند روز پیش که اتفاقی به کتابفروشی انتشارات امیرکبیر رفتم، به کتابی برخوردم از پل ویریلیو که متن انگلیسی آن را از مدتها پیش داشتم: بمب اطلاعات (Information Bomb). وسوسه شدم که بخشهایی از این کتاب را با متن اصلی مقایسه کنم. در مقدمه متن، ویریلیو به یک ویژگی مهم دنیای مدرن اشاره می کند به نام performance - limited یا محدود به کارکردهای جزئی که البته در متن ترجمه، حق مطلب ادا نشده بود. 

ادامه مطلب

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: سه شنبه 7 بهمن 1393 01:09 ب.ظ

شکاف دیجیتال دارای اَبعاد گفتمانی است

یکشنبه 23 آذر 1393 10:36 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی

لوچیانو فلوریدی (1385) معضلات اخلاقی موجود در سپهر اطلاعات را عمدتاً ناشی از شکاف دیجیتال می‎داند. شکاف دیجیتال در بین عاملان اجتماعی دو گانه است: یک شکاف عمودی  و یک شکاف افقی. شکاف عمودی بین نسل حاضر و نسل گذشته گسست ایجاد می‎کند، طوریکه هر یک از دو نسل (نسل دورۀ مدرنیتۀ صنعتی و نسل دورۀ مدرنیتۀ اطلاعاتی) در دو دنیای متفاوت زندگی می‎کنند: یکی در دنیای واقعیات فیزیکی و دیگری در دنیای واقعیت‎های مجازی. شکاف افقی بین عاملان اجتماعی نسل حاضر گسست ایجاد می‎کند و باعث می‎شود هر یک از آنها بهرۀ نامتقارنی از اطلاعات و به تبع آن در قدرت و ثروت داشته باشند.


ادامه مطلب

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: جمعه 26 دی 1393 10:45 ب.ظ

گفتمان تخصص

دوشنبه 5 آبان 1393 12:21 ق.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
دیروز در جلسه دفاع از پروپزال یکی از دوستانم که در حوزه بازیابی متخصصان کار میکرد حضور داشتم. بحث‎های گسترده‎ای در این جلسه دربارۀ چیستی تخصص و تفاوت آن با نویسندگی مطرح شد. این باعث شد که با توجه به علائقم به کتابی که قبلاً در این خصوص تورق کرده بودم، مجدداً مراجعه کنم. نام این کتاب «Experts: The Knowledge and Power of Expertise» تألیف نیکو استر و رینر گروندمان از انتشارات روتلج به سال 2011 است. نکته جالب توجه برای من آن بود که در این کتاب، بر خلاف تصور رایجی که از متخصص به عنوان فرد کاربلد و کنندۀ کار و کسی که علم و عملش توأمان است وجود دارد، متخصص را هم معنا با مشاور و راهنما آورده و در فصل اول کتاب، به مدخل دایره المعارف بریتانیکا استناد کرده که در ذیل آن، این دایره المعارف متخصص را کسی معرفی نموده که در امر تخصصی خاصی از او راهنمایی و مشاوره می‎گیرند. این نقطه دقیقاً نقطۀ عزیمت کتاب بود. 

ادامه مطلب

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: دوشنبه 5 آبان 1393 12:30 ق.ظ

سیاستِ جریان آزاد اطلاعات

یکشنبه 19 مرداد 1393 09:58 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
شانتال موفه از نظریه‎پردازان مهم حوزۀ علوم سیاسی است که همکاری‎های علمی او با ارنستو لاکلائو در تدوین یک نظریۀ گفتمان سیاسی، بسیار معروف است. نظریۀ گفتمان این دو اندیشمند، همۀ شرایط مادی و فعالیت‎های روزمره و عملی مردم را کنش گفتمانی می‎بیند و جایگاهی برای کنش‎های غیرگفتمانی قائل نیست. از دیگر آموزه‎های مهم شانتال موفه که در اینجا بحث خواهم کرد، نظریه‎ای است در ضرورت اتخاذ یک پلورالیسم همه‎جانبه که برای حفظ دموکراسی و جلوگیری از ایجاد تناقض بین قواعد جهانشمول دموکراسی و آزادی بیان، لازم است.


ادامه مطلب

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: یکشنبه 19 مرداد 1393 11:26 ب.ظ

نظریۀ تنظیم

دوشنبه 6 مرداد 1393 01:23 ق.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی

نظریۀ تنظیم (Regulation Theory)، نظریه‎ای است که میشل آگلیتایِ (Michel Aglietta) فرانسوی در تز دکترای خود در رشتۀ اقتصاد ارائه داد و در سال 1979 کتابی با عنوان «نظریه‎ای در باب تنظیم سرمایه‎داری: موردِ ایالات متحدۀ آمریکا» منتشر نمود که استقبال و تأسی به آن، موجب ایجاد رویکردی جدید با نام «نظریۀ تنظیم مکتب فرانسه» شد. آگلیتا که از اقتصاد دانانِ چپ فرانسه بود و متهم به اقتصاد دانِ نومارکسیست لیبرال‎گرا هم شده بود، ایده‎ای را مطرح کرد مبنی بر اینکه نظام سرمایه‎داری که از تضاد بنیادین کار و سرمایه (بنا به تحلیل مارکس) رنج می‎برد، چطور توانسته تاکنون دوام بیاورد و بحران‎ها و «گیر»های اقتصادی‎اش را که اساساً به آن تضاد بنیادین برمی‎گردد، چگونه توانسته تنظیم و تسهیل کند طوریکه آن تضاد بنیادین مخفی گردد و خود را نشان ندهد و سرمایه‎داری بتواند به عنوان ایدئولوژی غالب کار خود را ادامه دهد. وی در تحلیل خود، به چند برهۀ مهم در بحران‎های اقتصادی آمریکا اشاره می‎کند که یکی از آنها یعنی بحران 1930 و دورۀ فوردگرائی در اینجا به اختصار اشاره می‎شود.

ادامه مطلب

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: دوشنبه 6 مرداد 1393 02:15 ق.ظ

شخصی‌سازی اطلاعات

دوشنبه 26 خرداد 1393 12:03 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی

میشل پیوره و همكارش چارلز سابل، در كتاب معروف خود با عنوان «The Second Industrial Divide» برای اولین بار این بحث را مطرح كردند كه نظام سرمایه‌داری از تولید انبوه (فوردیسم) به سوی تولید خاص یا تولید انعطاف‌پذیر (پست‌فوردیسم) گراییده است. آنها اظهار می‌دارند كه تاریخ سرمایه‌داری مدرن چهار الگوی انباشت سرمایه را پشت سر گذاشته است: 1. انباشت گسترده 2. تایلوریسم یا انباشت گسترده بدون مصرف انبوه ‌3. فوردیسم یا انباشت گسترده با مصرف انبوه و 4. انباشت انعطاف‌پذیر با مصرف از پیش‌تعیین شده برای مصرف‌كنندگان خاص با ایجاد مشاغل متزلزل و مخاطره‌آمیز.

ادامه مطلب

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: دوشنبه 26 خرداد 1393 12:08 ب.ظ

انتشار کتاب «نظریه انتقادی اطلاعات»

جمعه 26 اردیبهشت 1393 12:47 ق.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
کتاب «نظریه انتقادی اطلاعات» منتشر شد.
مشخصات کتاب:
مولف: کریستیان فوکس
مترجم: مهدی شقاقی
ناشر: نشر شناسه؛ نشر چاپار

فهرست مندرجات:

مقدمه مترجم

فصل 1: مقدمه

فصل 2: نظریه انتقادی چیست؟

فصل 3: مسئله درون‌ماندگاری و استعلاء در نظریه انتقادی اطلاعات

- مفهوم پوزیتیویستی نقد

- مفهوم پست مدرن نقد

- نظریه انتقادی به مثابه استعلای درون‌ماندگار

- نظریه انتقادی اطلاعات به مثابه استعلای درون‌ماندگار

فصل 4: بحث روی بازتوزیع و بازشناخت؛ مسئلۀ زیربنا و روبنا در نظریه انتقادی (اطلاعات)

- فریز و هونِت: بحث روی بازتوزیع و بازشناخت برای تجدید ساختار مشکل زیربنا و روبنا در نظریه انتقادی

- بازاندیشی در زیربنا و روبنا: درباره الگوی دیالکتیکی جامعه، و فلسفه اخلاق ماتریالیسم دیالکتیک

فصل 5: کاربرد نظریه انتقادی اطلاعات؛ نقد ایدئولو‍ژیک اطلاعات

فصل6: نتیجه

برای خرید این اثر، با شماره تلفن زیر تماس بگیرید:

021-88899680





دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: جمعه 26 اردیبهشت 1393 12:56 ق.ظ

مصرف‌كنندة تولیدگر (prosumer)

دوشنبه 15 اردیبهشت 1393 03:29 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
در پُست قبلی درباره كالای مخاطب صحبت شد؛ كالایی عمومی كه توسط سوداگران اطلاعات به‌طور خصوصی فروخته می‌شود. كالای مخاطب، چیزی است كه قبل از ظهور اینترنت توسط تلویزیون و رادیو نیز مورد توجه بوده است. هم اكنون نیز خوراك فكری لازم برای برنامه‌های رادیو و تلویزیون تا حدود خاصی از خود مخاطبان گرفته می‌شود. اما تفاوت كالای مخاطب در رسانه‌های گروهی سنتی و در اینترنت این است كه در فضای مجازی، كاربران خودْ تولیدكنندة محتوا هستند و محتواهای تولیدشدة كاربران در كار است، و كاربران در فعالیت‌های خلاقانه، ارتباطی، اجتماع‌سازی، و تولید محتوا دائماً درگیرند.

ادامه مطلب

دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: دوشنبه 15 اردیبهشت 1393 03:32 ب.ظ



تعداد کل صفحات : 2 1 2