تبلیغات
جامعه‌شناسی اطلاعات - اطلاعات کالای خصوصی (private commodity) است یا خیر عمومی (public good)؟
Sociology of Information

اطلاعات کالای خصوصی (private commodity) است یا خیر عمومی (public good)؟

جمعه 4 بهمن 1392 08:59 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
از بحث‎های مهم حوزۀ جامعه‎شناسی اطلاعات، بحث روی دوگانه‎ای است به نام اطلاعات به‎مثابه کالای خصوصی در برابر اطلاعات به‎مثابه خیر عمومی. آیا تولید اطلاعات جدید از بُن خلاقانه است و بر اطلاعات ماقبل تولیدشده توسط دیگران استوار نیست؟ آیا منحصر کردن اطلاعات به منافع گروه‎هایی خاص، به اشاعۀ درست اطلاعات و فعال شدن خلاقیت‎ در میان همۀ ابناء بشر برای تولید اطلاعات جدیدتر و ابزارهای تازه‎تر لطمه نمی‎زند؟ آیا منحصر کردن اطلاعات، به افزایش انحصار در تملک مادی و ابزارهای قدرت کمک نمی‎کند؟ آیا توزیع یکسان اطلاعات میان همه، به معنای برابری فرصت میان همۀ ابناء بشر نیست؟ آیا برابری ارتباطی ریشه در برابری اطلاعاتی ندارد؟ آیا توزیع عادلانه ثروت ریشه در توزیع عادلانه اطلاعات ندارد؟


اطلاعات را هم به‎عنوان private commodity و هم به عنوان public good تعریف کرده‎اند. اما اکنون حتی در میان کسانی که قائل به نظریه‎های جامعۀ اطلاعاتی هستند نیز اطلاعات به عنوان public good پذیرفته شده است. یکی از ویژگی‎های عبارت public good این است که معنای آن بین good به معنای کالا و good به معنای خیر در نوسان است و یک ایهام جالب دارد. بنابراین هم آن را کالای عمومی (طرفداران پاردایم اثباتی) و هم آن را خیر عمومی (طرفداران پارادایم انتقادی) می‎توان نامید. لذا اگر کسی نگاه اثباتی نیز به قضیه داشته باشد، و از منظر نظریه‎های اقتصاد نوکلاسیک که خود را به عنوان پارادایم غالب علم اقتصاد جا زده است نیز بنگرد، می‎توان اطلاعات را به‎‎عنوان کالایی عمومی در نظر گرفت که در مقام خیر عموم عمل می‎کند. با این حال، جالب است که عده‎ای که نه در اضافه کردن آجری به آجر بنای علم دخالت داشته‎اند و نه در تولید اطلاعات با تفاسیر جدید سهمی ایفا کرده‎اند، با استفاده از یک نرم‎افزار مدیریت محتوا، کلیۀ این اطلاعات را به انحاء مختلف (دانلودهای رایگان، استفاده از وبگاه‎های مدیریت محتوای دیگری که عام‎المنفعه ایجاد شده‎اند، دانلود رایگان از سایت مجلات، اسکن بدون اجازه مجلات، و ...) پشت نام کاربری و کلمۀ عبور پایگاه خود سد می‎کنند و بابت اطلاعات مفت به چنگ آمدۀ خویش، طلب پول می‎کنند و جالب‎تر از آن این است که مخصوصاً و متأسفانه در رشتۀ علم اطلاعات و دانش‎شناسی، این را یکی از استراتژی‎های کارآفرینی اطلاعاتی و خلاقیت‎های کارآفرینانه تلقی می‎کنند. استفاده از خیر عمومی برای منفعت خصوصی، یکی از بدترین شکل‎های تولید سلطه است، طوریکه توزیع عادلانۀ اطلاعات را که یکی از بهترین راه‎های کم کردن شکاف اقتصادی است، ناممکن می‎کند.  



دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: سه شنبه 22 بهمن 1392 11:27 ب.ظ