تبلیغات
جامعه‌شناسی اطلاعات - گفتمان تخصص
Sociology of Information

گفتمان تخصص

دوشنبه 5 آبان 1393 01:21 ق.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
دیروز در جلسه دفاع از پروپزال یکی از دوستانم که در حوزه بازیابی متخصصان کار میکرد حضور داشتم. بحث‎های گسترده‎ای در این جلسه دربارۀ چیستی تخصص و تفاوت آن با نویسندگی مطرح شد. این باعث شد که با توجه به علائقم به کتابی که قبلاً در این خصوص تورق کرده بودم، مجدداً مراجعه کنم. نام این کتاب «Experts: The Knowledge and Power of Expertise» تألیف نیکو استر و رینر گروندمان از انتشارات روتلج به سال 2011 است. نکته جالب توجه برای من آن بود که در این کتاب، بر خلاف تصور رایجی که از متخصص به عنوان فرد کاربلد و کنندۀ کار و کسی که علم و عملش توأمان است وجود دارد، متخصص را هم معنا با مشاور و راهنما آورده و در فصل اول کتاب، به مدخل دایره المعارف بریتانیکا استناد کرده که در ذیل آن، این دایره المعارف متخصص را کسی معرفی نموده که در امر تخصصی خاصی از او راهنمایی و مشاوره می‎گیرند. این نقطه دقیقاً نقطۀ عزیمت کتاب بود. 
با این تعریف، تخصص تبدیل به امری گفتمانی می‎شود. وقتی متخصص کسی باشد که از او در مورد امر تخصصی خاصی راهنمایی می‎جویند، در واقع کسی است که به انحاء مختلف در میان افراد یک گروه یا جامعه، به عنوان کسی که دربارۀ یک حوزه خاص دارای حق سخنگویی (مشاوره دادن) است، به رسمیت شناخته شده است. به رسمیت شناخته شدن به عنوان دارندۀ حق سخنگویی در یک حوزۀ خاص، از دانش‎آموختگی نشأت نمی‎گیرد، بلکه مناسبات قدرت در یک گروه خاص، و گفتمانی که حول متخصص بودگی یک فرد خاص در آن مناسبات شکل می‎گیرد که خود ناشی از بسیاری عوامل ورای دانش‎آموختگی فرد است (از جمله سرمایۀ نمادینی که از طریق نگارش مقاله، انجام سخنرانی، دسترسی به رسانه و اصحاب رسانه و ... کسب می‎کند) وی را دارای مقام تخصص می‎نماید. چه بسا افرادی که در یک حوزه خاص درس خوانده اند ولی جامعه علمی آن حوزه، آن فرد را متخصص نمیشناسد ولی فرد دیگری را که در حوزه دیگری تحصیل کرده، متخصص در آن حوزه تلقی میشود. خودِ مشاوره نیز با این تعریف اساساً با عمل سروکار ندارد بلکه با سخن سروکار دارد. بنابراین، تخصص تبدیل می‎شود به اینکه چه کسی در چه حوزه‎ای حق سخن گفتن دارد و چه مناسباتی این حق را به آن فرد می دهد. در این کتاب، دقیقاً این تمایز بین حرفه‎مند و متخصص گذاشته شده است. حرفه‎مند عمل می‎کند، متخصص دارای حق سخنگویی و راهنمایی دادن در یک حوزه خاص است. 



دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: دوشنبه 5 آبان 1393 01:30 ق.ظ