تبلیغات
جامعه‌شناسی اطلاعات - دو پرسش استعلائی نظریه انتقادی از علم
Sociology of Information

دو پرسش استعلائی نظریه انتقادی از علم

دوشنبه 15 تیر 1394 11:37 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
نظریۀ انتقادی، دو پرسش استعلائی از علم می‌کند: علم برای چه؟ و علم برای که؟ پرسش اول به این برمی‌گردد که آیا هدف از توسعۀ علم و علم‌محوری خود علم است و علم به ما هو علم دارای ارزش است یا علم برای جامعه و بهتر زیستن انسان اجتماعی است که دارای ارزش می‌شود. پرسش دوم به این برمی‌گردد که آیا علم فقط برای دانشگاهیان و حوزویون و اهالی علوم ادیان الهی و ... موضوعیت دارد و محیطی برای نخبه‌پروری و بزرگ کردن عده‌ای به عنوان مفاخر اجتماعی است و تنها این نخبگان برج عاج نشین هستند که این علوم را ساخته‌اند، می‌فهمند و از آن محافظت می‌کنند؛ یا علم برای عموم مردم است و مردم آن را در کنش‌های روزمره خود ساخته‌اند و نخبگان آن را به نفع خود مصادره کرده و با استفاده از یک بازی زبانی به نام گفتمان علم آن را وارد قلمرو خود کرده‌اند و با استفاده از حقوقی چون مالکیت فکری و حق مولف و ... آن را از دسترس عموم خارج نموده‌اند؟ 

اهالی نظریۀ انتقادی بر این باورند که علم به ما هو علم دارای ارزش نیست بلکه علم برای جامعه، بهتر زیستن، عادلانه زیستن، اجتناب از ظلم و سرکوب و اجتناب از تبعیض است که ارزش پیدا می‌کند و بنابراین علم نباید خنثی باشد، بلکه باید هنجاری باشد و یک گرایش جانبدارانه به نفع زدودن ظلم، برقراری عدالت، و رفع تبعیض داشته باشد. همچنین، اندیشمندان نظریۀ انتقادی ادعا دارند که علم برای دانشگاهیان نیست، بلکه برای عموم مردم است و مردم آن را ساخته‌اند. «تاریخ علم مردم» [عنوان کتابی است از کلیفورد کانر، ترجمۀ حسن افشار، نشر ماهی]،به‌ خوبی می‌تواند گوشه‌ای از این حقیقت را نشان دهد. علم ملک طلق گروه نخبگان نیست. علم برای همه است و نباید در انحصار قرار گیرد زیرا انحصار علم، به ارزش‌های اصیل جامعه که عبارتند از همکاری، تعاون و مشارکت، [به این دلیل همکاری اصیل است و رقابت جعلی است که می‌توان جامعه‌ای بدون رقابت را تصور کرد اما هرگز نمی‌توان جامعه‌ای را بدون همکاری، ولو خیلی حداقلی، تصور نمود] لطمه می‌زند و آن را تبدیل به عرصه‌ای برای رقابت، طرد کردن رقبا و هر آنکه سر راه به اصطلاح پیشرفت دیگری است، و تنازع برای بقا می‌کند




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: سه شنبه 16 تیر 1394 12:06 ق.ظ