تبلیغات
جامعه‌شناسی اطلاعات - پدیده‌ای به نام «حرف مفت»
Sociology of Information

پدیده‌ای به نام «حرف مفت»

سه شنبه 13 مرداد 1394 11:32 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
هری فرانکفورت فیلسوف، در سال 1985 سخنرانی‌ای در دانشگاه ییل ارائه داد به نام «دربارۀ حرف مفت» (on bullshit). این سخنرانی در سال 1986 در قالب یک مقاله منتشر شد و در سال 2005 در قالب یک کتاب 75 صفحه‌ای نشر یافت و به قدری مورد اقبال قرار گرفت که در مدت کوتاهی، بیش از 175 هزار نسخه از آن در آمریکا فروش رفت. حرف مفت از نظر فرانکفورت، حرفی است که نه دروغ است و نه راست. حرف مفت، حرفی است که نه به واسطۀ تحریف عمدی حقیقت، بلکه به واسطۀ نادیده انگاشتن حقیقت و ندیدن آن بروز می‌کند. گویی انگار نه انگار که حقایق اثبات شده‌ای درباره یک موضوع وجود دارد که برای صحبت کردن راجع به آن موضوع، می‌توان به آن مراجعه کرد، مطالعه نمود و موثق سخن گفت. حرف مفت، از نظر فرانکفورت، یک موضوع فلسفی برای جهان امروز است. حرف مفت، پدیده‌ای است که از نادیده انگاشتن حقیقت بروز می‌کند و از نظر او، مهمترین دلیلش، دنیای جدید ارتباطات و فضاهای گسترده‌ای است که برای سخن گفتن و نشر مطلب به خصوص به واسطه فناوری اطلاعات بروز یافته است. 

شما در شبکه‌های مجازی اطلاعات بی سر و ته بسیاری دریافت می‌کنید که مصداق حرف مفت است. نه می‌توان گفت دروغ است و نه می‌توان گفت راست! حرف مفت از نظر فرانکفورت به هیچ جا بند نیست و ویژگی خاص آن، خالی از تعهد بودن آن است. فرد اطلاعاتی می‌دهد و مثلاً تحلیل‌هایی از شرایط سیاسی و اجتماعی جامعه ارائه می‌کند بدون اینکه داده‌های موثقی داشته باشد و اطلاعات صحیحی از آنچه واقعا اتفاق افتاده است، در دسترسش باشد. پدیده حرف مفت زمانی بسیار تشدید می‌شود که ما بسیاری از داده‌های خود را از طریق رسانه دریافت می‌کنیم و در واقع، رسانه‌ها حائل اطلاعاتی بین ما و داده‌های واقعی می‌شوند. لذا، به دلیل ارتباط پدیدۀ حرف مفت با رسانه‌ها و بسترهای ایجاد شده توسط تکنولوژی اطلاعات، ارزش مطالعه جامعه‌شناختی هم پیدا می‌کند. همانطور که کریستیان فوکس می‌گوید، امروزه خوراک اطلاعاتی بسیاری از رسانه‌های گروهی توسط مردم و مخاطبان تأمین می‌شود و مخاطبان در واقع مصرف کنندۀ تولیدگر prosumer هستند. پدیدۀ حرف مفت از یک سو کالای مخاطب را برای شبکه‌های اطلاعاتی‌ای که بر اساس میزان مخاطبان حاضر در یک شبکه، از طریق تبلیغات، درآمد کسب می‌کنند را تأمین می‌کند و از سوی دیگر، تبدیل به خوراک رسانه‌‌ای ای می شود که دسترسی به داده‌های موثق را هی دورتر و دورتر می‌کند. بنابراین، در واقع باززایی حرف مفت نیز در میان است و انگار یک حالت تشدید شونده دارد که به حرف‌های مفت بیشتر، و البته درآمدهای بیشتر برای صاحبان شبکه‌های اطلاعاتی، دامن می‌زند.

منابع

فوکس، کریستیان (1393). نظریه انتقادی اطلاعات. ترجمه مهدی شقاقی. تهران: شناسه؛ چاپار. 

Frankfourt, G. H. (2005). On Bullshit. Princeton, NJ : Princeton University Press




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: چهارشنبه 14 مرداد 1394 07:24 ق.ظ