تبلیغات
جامعه‌شناسی اطلاعات - چکیده رساله دکتری من
Sociology of Information

چکیده رساله دکتری من

چهارشنبه 19 خرداد 1395 11:28 ق.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی

طراحی مدل توسعۀ اخلاق اطلاعات میان دانشجویان ایران

چکیده

در پژوهش حاضر قصد بر آن بود تا مهمترین عاملهایی که باعث عدم رعایت اخلاق اطلاعات توسط دانشجویان ایران میشود را شناسایی کنیم تا بتوانیم با مدلسازی مفهومی و عملیاتی، درک بهتری از مکانیسم این عاملها به دست دهیم و رهنمودهایی برای توسعۀ اخلاق اطلاعات ارائه نماییم. بدین منظور، از چارچوب ترکیبی اکتشافی استفاده کردیم. در بخش کیفی این چارچوب از روشهای سندی و نظریهپردازی دادهبنیاد و در بخش کمی، از روش مدلیابی معادلات ساختاری استفاده نمودیم. نتیجۀ بخش سندی عبارت بود از ترسیم برساخت اجتماعی اخلاق اطلاعات در مغربزمین، ارائۀ تعریفی جدید از اخلاق اطلاعات، مطالعۀ روششناختی در مبادی و مسائل اخلاق اطلاعات و ارائۀ مدلی جدید از سرقت علمی. در بخش کیفی مهمترین معضلۀ اخلاق اطلاعات، سرقت علمی دانسته شد و 36 کد محوری (عامل) به همراه مقولات فرعی و کدهای باز و نیز مدل مفهومی برای آن استخراج شد که عبارت بودند از:

1. الگوهای تشویق‎گر 2. بی‎ارزشی مدرک 3. بازاری‎شدن 4. تفاوت‎گذاری غیرمعنادار 5. اشرافیت علمی 6. تخصص‎زدودگی 7. ارزیابی غیرعلمی 8. عمل‎نکردن به تعهدات 9. مهاجرت معکوس 10. مبادله فاسد 11. عارضهانگاری کنترل 12. غلبه وجه خطابی 13. تکافتادگی 14. اداری شدن 15. اثر تکنولوژی 16. کمیتگرایی 17. بی‎استفادگی پژوهش 18. اقتصاد رانتی 19. تضاد دانش/مهارت 20. پژوهش ماشینی 21. سست‎بودگی مالکیت فکری 22. فشارهای سیستمی 23. ناکارآمدی اجرایی 24. کالایی‎سازی دانش 25. کشف غیرمستقیم ناکارآمد 26. نگاه آموزشی به پژوهش 27. ایستا بودن ارزیابی 28. غفلت آموزشی 29. نتیجه‎گرایی 30. پیشینه آموزشگاهی 31. گفتمان‎های فرهنگی 32. علم ایدئولوژیک 33. کثرت توجیهات 34. ترس از قضاوت شدن 35. اجتناب از افشاء و 36. روزمرگی سرقت علمی. این عوامل بر اساس نظریۀ دام‎های اجتماعی روثستاین در چهار سازۀ روزمرگی سرقت علمی، بیاعتمادی، زمینههای ساختاری و رسوبات فرهنگی مدلسازی مفهومی شدند و فرضیهها بر اساس آن تنظیم شد. همچنین، پرسشنامۀ پژوهش بر اساس کدهای محوری، فرعی و باز ساخته شد و در سه بخش روایی محتوایی (مدل سهلایه)، روایی سازه (لیزرل) و پایایی (آلفای کرونباخ) اعتباریابی گردید. مدل مفهومی با دادههای حاصل از این پرسشنامه، با مدلیابی معادلات ساختاری و نرمافزار پیالاس سنجیده شد و اصلاح گردید و با دو مدل کمکی دیگر (مدل سیستمی و مدل پارادایمی) مورد مقایسه قرار گرفت. یافتهها نشان داد که پنج عامل اجتناب از افشاء، گفتمانهای فرهنگی، پژوهش ماشینی، ناکارآمدی اجرایی، و مبادلۀ فاسد، پراثرترین عاملها در مدل مفهومی و مدلهای کمکی بودند. همچنین، سازۀ رسوبات فرهنگی اثر مستقیم روی سرقت علمی نداشت و اثر آن، از طریق زمینههای ساختاری روی بیاعتمادی اعمال میشد. همچنین، یافتهها نشان داد که بیاعتمادی، مهمترین سازۀ اثرگذار مستقیم روی سرقت علمی است و در یک سیکل معیوب ناکارآمد و باثبات با آن قرار گرفته است. از دیگر یافتههای پژوهش، اثر مهم سازۀ زمینههای ساختاری بود که باعث معنادار شدن ضریب مسیر سایر سازهها میشد و نشان از اهمیت آن در وقوع سرقت علمی داشت و کلیدیترین سازه به حساب میآمد. بر اساس مدل مفهومی و اثر سازۀ «زمینههای ساختاری»، سه سناریو بر اساس ادامۀ وضع موجود، بیشتر شدن اثر زمینههای ساختاری و کمتر شدن اثر زمینههای ساختاری ارائه شد. در سناریوی اول، ایجاد نهادهای فراگیر و تولید نشانههای قدرتمند در پشتیبانی از آن، در سناریوی دوم شکلدهی هویتهای حرفهای، و در سناریوی سوم خصوصیسازی با اقدامات اصلاحی پیشنهاد گردید.




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: سه شنبه 5 مرداد 1395 10:45 ق.ظ