تبلیغات
جامعه‌شناسی اطلاعات - سحر تکنولوژی
Sociology of Information

سحر تکنولوژی

شنبه 20 آذر 1395 11:05 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
یکی از مهمترین عواملی که یورگن هابرماس در کتاب دو جلدی «کنش ارتباطی»، از آن به عنوان عامل تفوق سرمایه‌داری نئولیبرال بر شکست‌هایش (مثل آلودگی، گرم شدن هوا، بحران منابع طبیعی، ماشینیسم و ...) نام می‌برد، اصطلاحی است قریب به مفهوم «سحر تکنولوژیک». سرمایه‌داری نئولیبرال هر روز، با حرکت هر چه بیشتر به سمت کالایی کردن حوزه‌های کالایی نشده، و با ارائۀ فراورده و ابزار جدیدی از ابزارهای فناورانه (به ویژه فناوری اطلاعات) مردم را مسحور و هیجان‌زده می‌کند و تنها گزینه‌ای که در این هیجان‌زدگی شعف‌انگیز، به سراغ افراد می‌آید مصرف است. با مسحورسازی هر روزه و هر روزه، افراد فقط می‌توانند به این برسند که «این وسیله چیست؟» و «چطور می‌توان از آن استفاده کرد؟».


در واقع ارائه نو به نو ابزارهای فناورانه، پرسش از پیش‌فرض‌های این ابزار را در محاق فرو می‌برد؛ پرسشی نظیر اینکه این ابزار چرا امروز اینگونه رواج پیدا کرده و چرا اینطور توسط نهادهای قدرت یا وابسته به قدرت تبلیغ می‌شود؟ مناسبت این ابزار با وضع امروزی ما چیست؟ این ابزار چه کمکی به وضع انسانی زیستن ما می‌کند؟ 

بنابراین، در عصر سحر تکنولوژیک، صرفاً پرسش‌های knowing -what و knowing-how هستند که بروز می‌یابند و پرسش knowing-why در هیجان‌زدگی تکنولوزیک، شاید به‌صورت تک‌مضراب یا کورسوی روشنی در تاریکی عرضه شود. این اتفاق را عملاً در تعاریفی چون تعریف راسل آکاف در مقالۀ from data to wisdom به سال  1989 از اطلاعات در قالب هرم DIKW مشاهده می‌کنیم. فریکه در نقدی که به سال 2007 در journal of information science بر این مدل نوشت، به درستی اظهار کرده که اظهار نظر آکاف مبنی بر اینکه با قرار دادن ادات استفهام (what, where, when, who, how) جلوی داده‌ها و نظم‌دهی آن بر اساس این ادات استفهام، اطلاعات به وجود می‌آید، یک اشکال دارد: پرسش why جا افتاده است! شاید کسی بگوید این یک اشتباه تصادفی است اما من می‌گویم این ظهور ناخودآگاه سحرشدگی تکنولوژیک در قالب یک لغزش زبانی است. در شرایط سحر تکنولوژیک، پرسش‌های why در محاق‌اند و شاید اهمیت ثانوی داشته باشند، زیرا حتی دانش نیز بر اساس تفکر تکنوکراتیک، دانستن چگونگی عملی انجام یک کار تعریف می‌شود. 

 




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: سه شنبه 23 آذر 1395 02:40 ب.ظ