تبلیغات
جامعه‌شناسی اطلاعات - «نقد» در كتابداری و اطلاع رسانی فراموش شده است
Sociology of Information

«نقد» در كتابداری و اطلاع رسانی فراموش شده است

سه شنبه 12 شهریور 1392 12:24 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
 یكی از مفاهیم كلیدی حوزه «نظریه انتقادی اطلاعات» مفهوم «نقد» است. نقد در نگرش‌های فكری و روش‌شناختی پوزیتیویسم، نئوماركسیم، و پست‌مدرنیسم معانی خاص خود را دارد. در پوزیتیویسم، نقد به معنای توانایی بیان آزاد دیدگاه‌های انتقادی در باره پژوهش، جامعه، سیاست و ... در چارچوب‌های مقبولیت یافته خود پژوهش، جامعه، یا سیاست است و هدف آن بهبود وضع موجود است و لذا رویكردی اثباتی دارد. در نقد پوزیتیویستی، شما مجازید در همان چارچوبی كه چیزِ مورد بحث در آن مقبولیت یافته است نقد كنید و نمی‌توانید كل موضوع مورد بحث را زیر سوال ببرید. به همین دلیل، نقد پوزیتیویستی، نقدی درون ماندگار است. نقد پست مدرن را بطور ساده می‌توان نقد پیش‌فرض‌ها دانست طوریكه موضوع نقد آن، پیش فرضهای بدیهی انگاشته شده ایست كه مقبولیت عام یافته است. لذا فراتر از چارچوب‌ها می رود و در همه موارد، امر مطلق را در هر پیش فرضی نفی می كند. به همین دلیل می توان نقد پست مدرن را استعلایی نامید. نقد نئوماركسیستی سعی دارد این دو را با هم تركیب كند و با نقد موضوع مورد نقد در چارچوب مورد قبول آن پژوهش یا جامعه یا ...، عواملی استعلایی چون نفی ظلم، سلطه، محرومیت، و طبقه را درگیر نقد كند.
با این حال مفهوم «نقد» در كتابداری و اطلاع رسانی امری فراموش شده است. به قول رونالد دی، در طعنه‌ای معنادار، كتابداران و اطلاع‌رسانان تبدیل به سوژه های جست‌وجو و بازجست (Search and re-search) شده‌اند. در این گفته، وی پژوهش در كتابداری (re-search) را نوعی جست‌وجوی (search) دوباره دانسته است. اگر از برخی محققان این حوزه سوال شود كه «كارویژه اصلی كتابخانه‌های آموزشگاهی چیست» می‌گوید بگذارید جست‌وجو كنم و كلیه نظرات را جمع‌آوری و دسته‌بندی نمایم و آنگاه به شما خواهم گفت كارویژه‌اش چیست. تفكر در این كار مفقود است. البته اگر این دسته‌بندی به تفكری منسجم و مستقل توسط محقق منجر شود و «نقد» را مبنای تفكر گیرد كه چه بهتر ولی عموماً از چنین رویكردی خبری نیست.






دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: شنبه 6 مهر 1392 04:04 ب.ظ