تبلیغات
جامعه‌شناسی اطلاعات - چه نسبتی میان سازماندهی اطلاعات و فرهنگ برقرار است؟
Sociology of Information

چه نسبتی میان سازماندهی اطلاعات و فرهنگ برقرار است؟

سه شنبه 26 شهریور 1392 08:32 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
یکی از پرسشهایی که برای حوزه جامعه شناسی اطلاعات می تواند جذاب باشد، نسبت میان چگونگی سازماندهی اطلاعات در برهه های مختلف تاریخی و چگونگی زیست اجتماعی و فرهنگی مردمان است. مدتی قبل کتابی معروف از والتر اونگ (Walter Ong) با نام «orality and literacy: the technologizing of the word» را تورق می کردم که به نکته ای جالب بر خوردم. والتر اونگ می گوید: «فرهنگهای شفاهی (مانند فرهنگ ایرانیان تا قبل از دوره مدرن یعنی مشروطه) مجبور بودند تا کلمات (اطلاعات) را طوری در ذهن خود سازماندهی کنند که براحتی بتوانند بازیابی کنند و در دسترس قرار دهند. لذا، می بینیم که در فرهنگهای شفاهی سخنان قصار، جمله های ریتم دار و کوتاه حکمت آمیز، ضرب المثلها، اشعار حماسی با ریتمهای کوتاه که ستایش خشونت و جنگ، لازمه آن است و ... تداول می یابد. بنابراین فرهنگی شکل می گیرد که با این شیوه سازماندهی اطلاعات متناسب است: زندگی جمعی و شب نشینیها و حتی بعدها جمع خوانیها، برتری اندیشه حکمی بر اندیشه تحلیلی، استفاده از کلمات با بالاترین درجه تأثیرگذاری (دارای بار عاطفی یا خشونت آمیز بسیار بالا) است».
 نتیجه چنین فرهنگی، درجات بسیار بالای عاطفه یا خشونت، و بی ارزش شدگی تفکر انتقادی است زیرا جایی که عصاره عقل جمعی در قالب حکمت از طریق سخن موزون و کلمات کوتاه بیان می شود، دیگر جایی از نقد نیست زیرا نقد به معنای انکار عقل جمعی خواهد بود. هم اکنون نیز وقتی سخنی بصورت شعر به ما عرضه می شود، معمولا سر تکان می دهیم و بطور عاطفی آن را می پذیریم و در آن چون و چرا نمی کنیم در حالیکه ممکن است همان مفهوم را اگر فردی بصورت نثر ساده ارائه کند، به نقد کشیم. گویی چنین نوع سخن گویی، با منطق دیگری پذیرش خود را کسب می کند.
پس از ابداع چاپ و انتشار روزافزون سخنان از طریق متن، شاهد افول فرهنگ شفاهی و لذا فرهنگهای مذکور بودیم. سخن حکمی جای خود را به سخن تحلیلی داد، منتقدان جای عقل کل ها را گرفتند و سخن گفتن از منظر عقل کل، کاهش یافت. فردگرایی جای فرهنگ جمعی را گرفت و خشونت قومی به دموکراسی تبدیل شد.
این ایده والتر اونگ می تواند دریچه جدیدی برای تحقیق درباره شیوه های سازماندهی اطلاعات و شیوه های زیستن باز کند. جامعه پذیری و فرهنگ ما ایرانیان چه نسبتی با شیوه های سازماندهی اطلاعات (در معنای عام) دارد. موضوع، بسیار جذاب و شایسته مطالعه است.


Ong, Walter (2012). orality and literacy: the technologizing of the word.thirtieth edition. New York. Routledge

چنانچه هر یک از دوستان مایل به داشتن این کتاب بودند، به من ایمیل بزنند تا کتاب را برایشان بفرستم
m.shaghaghi@ut.ac.ir




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: شنبه 6 مهر 1392 04:06 ب.ظ