تبلیغات
جامعه‌شناسی اطلاعات - دموکراسی و فضای سایبر
Sociology of Information

دموکراسی و فضای سایبر

یکشنبه 7 مهر 1392 09:14 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی
باور تقریباً عامی میان اندیشمندان حوزه جامعه‌شناسی سایبر كه علاقه‌مند به توسعه امكانات فناوری اطلاعات برای حل و بهبود معضلات اجتماعی هستند، وجود دارد مبنی بر اینكه جوامع سایبر می‌تواند دموكراسی را بهبود بخشد. برای مثال، هوارد رینگولد (Howard Rheingold) می‌گوید كه مباحثات چند به یك و یك به چند در میان ساكنان جماعت‌های مجازی با برقراری ارتباطات بهتر بین شهروندان و بهبود سلامت دموكراسی همبسته است. بنا به روایت آنها، گسترش ارتباطات جهانی از طریق فضای مجازی كه تحت كنترل كاربران باشد یك اتوپیای الكترونیك است كه فضای بازی برای هر نوع گفت وشنود درباره مسائل سیاسی و اجتماعی را میسر می‌كند. چنین جهانی، یك آگورای الكترونیكی تصور می‌شود كه تسهیل اتباط و تسهیم مباحث و مساعی در اوج قرار دارد. همانطور كه در دموكراسی اولیه، آگورای آتنی محلی بود كه در آن شهروندان یكدیگر را ملاقات كرده و در مورد مسائل و مواضع سیاسی بحث و گفت‌وگو می‌كردند، اكنون این محل در وب و تالارهای گفت‌وگوی فضای مجازی نمود یافته است. اما تصور آگورای الكترونیك، یك تناقض است.
مردمی كه در آگورای آتنی با یكدیگر به گفت‌وگو می‌پرداختند، اعضای مستقیم دموكراسی‌ای بودند كه عملاً تحت تأثیر همان آگورای آتنی، و مباحثی كه در آنجا روی می‌داد بود. در واقع، بحث‌هایی كه در آگورا اتفاق می‌افتاد مناسبات قدرت و جهت‌گیری‌های سیاسی را تغییر می‌داد و برخی را به قدرت و مسئولیت می‌رساند و كسان و گروه‌هایی كه ضعف مواضع‌شان در مباحث مشخص می‌شد، به حاشیه می‌راند و سخنان آنها را از عمل و تأثیر در امور سیاسی و اجتماعی ساقط می‌كرد. همچنین، دلیل بسیاری از این بحث‌ها این بود كه با روشن ساختن بسیاری از كژی‌ها و استدلال و داد سخن دربارة راه‌های ممكن، مسئولیت به عهده بگیرند و خطر رأی‌گیری عمومی دربارة مسائل مورد بحث را بپذیرند. با اتخاذ رویكرد تحلیلی كیركگارد، چنین اتفاقی در آگورای الكترونیك رخ نمی‌دهد. آگورای الكترونیك در واقع عكس آگورا با توضیحی در سطور فوق گذشت عمل می‌كند. در آگورای الكترونیك، كاربران گمنام، كه تمام تلاش برای گمنام باقی ماندنشان جهت به حداقل رساندن آسیب‌پذیری صورت گرفته، از سرتاسر دنیا بدون هیچ خطری گرد هم می‌آیند تا نظراتشان را بیان و از آن دفاع نمایند. در این فضا قرار نیست كسی عملی انجام دهد یا جهت برای اثبات درستی ادعاهایش مسئولیتی بپذیرد و اقدامی بكند، بلكه مكانی است برای آدم‌های گمنام كه فارغ از عمل متعهدانه و بی‌تفاوت به موضوع و موضع بحث، دربارة مسائل گفت‌وگو می‌كنند.

شقاقی، مهدی (1391). وانمودگی نشانه ها در واقعیت مجازی. سوره اندیشه، 62 و 63 (شهریور و مهر)، 113-117.



دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: یکشنبه 7 مهر 1392 09:24 ب.ظ