تبلیغات
جامعه‌شناسی اطلاعات - باز زایی مفهوم طبقه در فضای مجازی
Sociology of Information

باز زایی مفهوم طبقه در فضای مجازی

پنجشنبه 18 مهر 1392 11:14 ب.ظ

نویسنده : مهدی شقاقی

یکی از مزایایی که دربارۀ فضای مجازی بسیار گفته شده، تلطیف و فروکاست شکافهای طبقاتی و وارد کردن افراد در محیطی یکدست است که مناسبات عمودی طی آن به مناسبات افقی و همسطح تبدیل میشود. طبقات کم رنگ میشود و همه سطح دسترسی یکسان و بدون تبعیضی به نهادها، ارگانها، و اطلاعات جهت حل مسائل، یا بهرهمندی از حقوق اجتماعی خود خواهند داشت. با این حال، ادبیات موجود در حوزۀ نظریۀ انتقادی، ناظر بر این است که در فضای مجازی، نظم بخشی مجددی از ساختارهای اقتصادی- اجتماعی، نابرابری اطلاعاتی، و طرد اجتماعی رخ می دهد. با اولین پرسشی که می توان از ابتدائی ترین مرحله ورود به فضای مجازی پرسید، «آیا به اینترنت متصل هستید؟»، مفهوم طبقه شکل میگیرد. در این شکاف طبقاتی، گروهی از افراد که به واسطه شکاف اقتصادی اولیه، به علت نبود سواد رایانه ای (که خود در بسیاری مواقع ریشه در محرومیت اقتصادی دارد)، و یا عدم امکان پرداخت هزینه های اتصال، از ورود به این فضا محرومند، طرد می شوند زیرا بسیاری از فرصتهای اجتماعی که به واسطه فضای سایبر در دسترس قرار گرفته، خود به خود از دایرۀ نفوذ و انتخاب آنها خارج می شود. همچنین، همین اتفاق درباره شکاف اطلاعاتی نیز می افتد. در چنین وضعیتی ما غنی و فقیر اطلاعاتی خواهیم داشت که در واقع روی دیگر سکۀ غنی و فقیر اقتصادی است زیرا غنی اقتصادی و اطلاعاتی به طور هم افزایانه، یکدیگر را تقویت می کنند و در سوی دیگر نیز، فقر اقتصادی و اطلاعاتی، به طور هم افزایانه ولی در جهت منفی، یکدیگر را هر چه بیشتر تشدید می کنند. واقعیت این است که فضای مجازی بر اساس هابیتوس (Habitus) یا منش طبقه متوسط شکل گرفته است. چنین شکافی که سه طبقۀ نخبگان سایبری، کاربران دیجیتال، و گروه آفلاین را پدید آورده، عموماً دارای چینشی از سوی نخبگان و کاپیتالیست های سایبری است که به دنیای مصرف مجازی گروه کاربرانی که در دنیای واقعی نیز طبقه متوسط خریدکنندگان تقریباً هر روزه از فروشگاههای بزرگ هستند، پاسخ گوید.

شقاقی، مهدی (1390). وانمودگی نشانه‌ها در واقعیت مجازی. مجله سوره اندیشه، 62 و 63 (شهریور و مهر)، 113-117.





دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: پنجشنبه 18 مهر 1392 11:27 ب.ظ